İNSANIN RUHSAL GELİŞİMİ: FREUD’A GÖRE YAŞAMIN İLK ÜÇ YILI

Yaşamın ilk üç yılı – Preödipal dönem

Freud kişiliğin temel yapısının oluşumunda bebeklik ve çocukluk yıllarının önemi vurgulamıştır. Anne karnında başlayan bağlanma süreçleri yetişkinlikte bireyin ilişki kurma biçimini etkilemektedir.

Freud’a göre insanın ruhsal gelişimi preödipal (0-3 yıl) , ödipal (3-6 yıl) , latent( 6-12 yıl) ve ergenlik (12-18 yıl)dönemleri olmak üzere  4 ana döneme ayrılır. 

Preödipal dönem yaşamın ilk üç yılı kapsamaktadır. Bu dönem oral ve anal dönem olarak ikiye ayrılır. Bu dönemin en önemli özellikleri saldırganlık, agresyon ve kontroldür.

 Oral dönem doğumdan 1,5 yaşa kadar olan dönemdir. Bu dönemde bebeğin odak noktası ağızdır. Dünyayla ilişki kurma biçimi ağızladır. Bebek bu dönemde doğal dürtülerinin doyurulmasını bekler. Saldırgan dürtülerin yoğun olduğu bu dönemde anne (bakım veren kişi) bebeğin ihtiyaçlarını zamanında gidermeli ve ona sevgisini somut olarak göstermelidir. İşte bu şartlar altında bebeğin güvensizlik duyguları ortadan kalkacak ve gelecekte meydana gelebilecek patolojiler en aza indirilmiş olacaktır. Oral dönemde bebeğin ihtiyaçları karşılanmazsa ya da baskı ile karşılanırsa örneğin; zorla besleme, çok erken ya da geç sütten kesme vb. gelecekte; aşırı iyimserlik ya da yoğun karamsarlık, benmerkezcilik, aşırı ilgi ihtiyacı, aşırı bağımlılık, haset ve kıskançlık, madde kullanımına eğilim, depresyona yatkınlık özellikleri meydana gelebilmektedir. Ayrıca oral dönemde yaşanan travmalar ciddi bir güvensizlik oluşturur. Yaşanan bu güvensizlik duyguları yetişkinlikte terk edilme kaygıları olan ve bağımlı bir kişiliğe sahip bir birey meydana getirebilmektedir.

Anal dönem ise, bebeğin 18 aydan 3 yaşa kadar olan dönemdir. Artık çocuğun anneden ayrışmaya ve dünyayı keşfetmeye başladığı dönemdir. Bu dönemde ilgi odağı ağızdan anal bölgeye geçmiştir. Burada en önemli unsur kontroldür. Tuvalet alışkanlığı kazanırken çişi ve kakayı kontrol etmektedir. Tutma ve bırakma eylemini gerçekleştirirken anneyi kontrol etmekte ve bundan haz almaktadır. Anal dönemin en önemli gündemi tuvalet eğitiminin sağlıklı bir şekilde verilmesidir. Eğer bu dönemde katı, cezalandırıcı, aşırıcı denetleyici ve koruyucu davranan ve çocuğun yaptığı davranışlara ayıp ve günah gibi yorumlar yapan bir ebeveyn tutumu sergilenirse yetişkinlik döneminde cimrilik, inatçılık, dik kafalılık, aşırı titizlik ve düzenlilik , kararsızlık özellikleri görülebilir.

Yaşamın ilk üç yılı bireyin hayata tutunması, , dünyayı keşfi, doğuştan getirdiği agresyonun ehlileştirilmesi ve güvenli bağlanma için çok önemlidir. Ruhsal gelişim bir ömür boyu sürer fakat psikanalitik kurama göre özellikle ilk üç yıl kişiliğin gelişimde son derece etkilidir. Ebeveynlerin çocuklarıyla güvenli bir bağ kurabilmesi, onları anlaması dinlemesi, eleştirel tutum içinde olmaması, ihtiyaçlarını zamanında ve yerinde karşılaması sağlıklı bir ruhsal gelişim için çok önemlidir.